De historische context

Het idee voor ‘Code Napoleon’, een interdisciplinair muziekspektakel, is ontleend aan het boek ‘In dienst voor Napoleons Europese droom’ (2007) van de Weerter historicus Joost Welten. In dit werk werpt Welten een vernieuwend licht op de gevolgen van het Franse bewind voor de Lage Landen en zoomt daarbij met name in op Weert en omgeving. In plaats van zich te richten op de veldslagen van Napoleon en zijn grote daden beschrijft Welten de Napoleontische tijd vanuit het perspectief van de gewone burger en de lokale gemeenschap. Het boek, dat oorspronkelijk verscheen als proefschrift aan de Universiteit Utrecht, is een diepgaande studie naar de gevolgen van de Franse dienstplicht in de regio Weert tussen 1798 en 1814. Welten onderzocht hoe de gedwongen militaire dienst de plattelandssamenleving ontwrichtte.

Belangrijke thema's in het werk zijn:

De lotgevallen van de conscrits (ingelote soldaten): een reconstructie van de levensverhalen van individuele dienstplichtigen die moesten vechten om Napoleons droom van een groot Europa waar te maken;
De sociaaleconomische gevolgen: het vertrek van duizenden jonge mannen leidde tot een ernstig tekort aan arbeidskrachten, met name in de landbouw, waardoor de lokale economie zwaar onder druk kwam te staan;
Verzet en ontduiking: veel jongemannen probeerden onder de dienstplicht uit te komen door te deserteren, door zelfverwonding of door een remplaçant (plaatsvervanger) in te huren;
Een nieuwe wetgeving: de invoering van het kadaster en de burgerlijke stand, noodzakelijk voor het effectief uitvoeren van de dienstplicht.

Het historische belang van ‘In dienst voor Napoleons Europese droom’ is vooral gelegen:

In het feit dat de geschiedenis van onderaf beschreven wordt. De nadruk ligt niet op het ‘grote’ politieke verhaal, maar op dat van de kleine man, tegen het decor van de plattelandsgemeente Weert en omgeving.
In de aanpak: we zien een koppeling van de lokale stamboomgegevens aan de militaire archieven, waardoor een gedetailleerd beeld ontstaat van het dagelijks leven van de gewone man.
In het feit dat de zogeheten modernisering, die de Fransen brachten, van de gewone bevolking grote offers vroeg en veel ellende veroorzaakte.

Samengevat: ‘In dienst voor Napoleons Europese droom’ biedt meer dan voldoende aanknopingspunten voor het in scene en op muziek zetten van ‘Code Napoleon’, een muzikale theaterproductie, waarin bovengenoemde aspecten de rode draad vormen.